تولیپ: از رقابت تا نماد دوران فضا

داستان ما از سال ۱۹۴۱ و از موزه هنر مدرن (MoMA) آغاز می‌شود. در آن سال، مدیران موزه تصمیم گرفتند مسابقه‌ای با عنوان “طراحی ارگانیک در اثاثیه منزل و صندلی” برگزار کنند. آن‌ها به شرکت‌کنندگان وعده دادند که برندگان نه‌تنها جایزه دریافت می‌کنند. بلکه به کارخانه‌های مرتبط معرفی خواهد شد. از این طریق می‌توانند شاهد تولید و فروش گسترده محصول طراحی‌شده خود باشند.

رؤیای ناتمام ایمز و سارینن

در بخش طراحی صندلی، ارو سارینن و چارلز ایمز. پس از تلاش فراوان، صندلی‌ای طراحی کردند که الگوی طراحی آن کاملاً با صندلی‌های هم‌دوره خود تفاوت داشت. داوران مسابقه معتقد بودند که این طرح، رسم جدیدی در زمینه طراحی صنعتی ایجاد کرده است.

این دو دوست، صندلی ۳۵۰۱ خود را بر اساس پرس چوب‌های چندلایه و به صورت یکپارچه اجرا کرده بودند. این کار نه تنها مرسوم نبود، بلکه فناوری تولید انبوه آن نیز در آن زمان وجود نداشت. به همین دلیل، داوران مسابقه تصمیم گرفتند با یک تشکر ساده و اعطای جایزه نفر اول، از این طرح پیشتازانه تقدیر کنند. همین عدم اجرایی شدن ایده این صندلی باعث شد. شراکت نوپای این دو دوست به پایان برسد و هر کدام مسیر متفاوتی در زندگی کاری خود انتخاب کنند. ارو، معماری را برگزید و چارلز، طراحی صحنه در هالیوود را.

جرقه‌ای در میهمانی: ایده‌ای برای زیر میز!

اواسط سال ۱۹۵۵، در یکی از میهمانی‌های فلورانس نول، ارو سارینن هنگام صرف شام از وضعیت قرارگیری پاهایش زیر میز به فلورانس گلایه کرد. او گفت که “زیر تمامی میزهای ناهارخوری شبیه محلات فقیر نشین و حلبی‌آبادهای حاشیه شهرهاست. جایی تاریک و تنگ که حس زشتی را به آدم منتقل می‌کند.”

همین دیالوگ باعث شد فردای آن روز فلورانس از ارو بخواهد. به دفترش بیاید و از او بپرسد که آیا هنوز بر سر حرف دیشبش هست. واقعاً فضای زیر میزهای ناهارخوری را همان‌طور که دیشب گفته، می‌بیند یا فقط یک حرف سر میز شام بوده است. ارو نه‌تنها تأکید کرد که تمامی حرف‌های دیشبش از روی عقل و آگاهانه بوده. بلکه ادامه داد. “ما تا الان صندلی چهارپایه، سه‌پایه و حتی دوپایه داشتیم، چرا نیایم و صندلی تک‌ پایه نداشته باشیم؟” همین جمله باعث شد. فلورانس از ارو بخواهد یک کار جذاب دیگر مانند صندلی ووم (Womb) طراحی کند. برای اجرا و فروش، آن را به کمپانی نول (Knoll) بسپارد.

تولد صندلی تولیپ: چالش‌های تکنولوژی

ارو، که هنوز ذهنش درگیر اجرای صندلی ۳۵۰۱ چوبی و پرسی بود که با چارلز طراحی کرده بود. این بار تصمیم گرفت روی همان طرح دو کار تکمیلی انجام دهد. اول، متریال صندلی را به جای چوب پرس‌شده با فایبرگلاس جایگزین کند، که در آن زمان تازه وارد فضای طراحی صنعتی شده بود، تا بتواند ایده‌اش را راحت‌تر اجرا کند. دوم، فرم صندلی را طوری طراحی کند که واقعاً بتواند روی یک پا قرار بگیرد تا فضای کمتری را زیر میز ناهارخوری اشغال کند.

ارو با همین دو ایده دست به کار شد و صندلی تولیپ (Tulip) را طراحی کرد؛ یک صندلی تمام فایبرگلاسی که مانند گل لاله بر روی یک ساقه قرار دارد. اما طرح ایرو یک ایراد اساسی داشت: ساقه فایبرگلاسی نمی‌توانست وزن هیچ شخصی را تحمل کند؛ یعنی به محض نشستن فرد روی صندلی، ساقه می‌شکست و صندلی غیرقابل استفاده می‌شد.

ارو برای حل این مشکل، تصمیم گرفت قید ایده تک متریالش را بزند. قسمت پایه صندلی را با آلومینیوم ریخته‌گری شده جایگزین کند که مقاومت بالایی در برابر وزن و نشستن فرد داشت. اما چون نمی‌خواست طرح لاله و ساقه‌اش دو تکه به نظر برسد، تصمیم گرفت برای قسمت پایه یک پوشش پلاستیکی کاملاً همسان با قسمت پشتی و نشیمن ایجاد کند تا ظاهر صندلی کاملاً یکدست نشان داده شود.

موفقیت و میراث تولیپ: نماد عصر فضا

صندلی تولیپ در سال ۱۹۵۶ برای تولید به کمپانی نول سپرده شد. اما چون ایده ارو باز هم فراتر از زمان خود بود، روند تولید صندلی طولانی شد و بالاخره صندلی در سال ۱۹۶۰ تولید و به بازار عرضه شد. استقبال از صندلی لاله (Tulip Chair) بی‌نظیر بود و این استقبال به قدری زیاد بود که کمپانی نول تصمیم گرفت انواع میزها را نیز برای این صندلی طراحی و تولید کند.

منتقدان، این صندلی را به عنوان یک صندلی مدرن پیشرو در عصر فضا نام‌گذاری کردند و همین پیشرو بودن صندلی باعث شد در بسیاری از فیلم‌های علمی تخیلی مانند “پیشتازان فضا” از آن استفاده شود.

یک سال پس از عرضه صندلی به بازار، جایزه صندلی مدرن به صندلی لاله تعلق گرفت و یک نسخه از آن به موزه هنر مدرن اهدا شد. اما خود ارو سارینن به واسطه بیماری مغزی، چند وقتی بود که دنیا را ترک کرده بود و نتوانست شاهد حضور این صندلی در موزه و دریافت جایزه مربوط به آن باشد.