صندلی بارسلونا: مُعْجِـزِه میان‌سالگی میس وندروهه

چطور می‌شود از ۴۰ سالگی گفت و از بحران میان‌سالگی حرف نزد؟ بحرانی که بسیاری از ما به آن نزدیک می‌شویم و دقیقاً نمی‌دانیم چه چیزی انتظارمان را می‌کشد. اما این بحران برای میس وندروهه با صندلی بارسلونا جور دیگری رقم خورد.

یک فرصت طلایی در آستانه ۴۰ سالگی

سال ۱۹۲۹. هم‌زمان با چهل و اندی سالگی میس وندروهه – همان سال‌هایی که تازه او را به عنوان یک معمار مستقل می‌شناختند . پروژه طراحی پاویون آلمان در نمایشگاه بارسلونا را به او پیشنهاد دادند. به او گفتند این نمایشگاه را آلفونسو سیزدهم، پادشاه اسپانیا، افتتاح خواهد کرد. اگر طرحش مورد پسند واقع شود، کار چیدمان و دیزاین داخلی پروژه را نیز به او خواهند سپرد.

همین تحریک‌کنندگی، میس وندروهه را بر آن داشت. از مدرسه باوهاوس که به تازگی مسئولیت و مدیریت آن را بر عهده داشت استعفا دهد. او به همراه یار همیشگی‌اش در طراحی، خانم لیلی رایش، کار طراحی فضای کلی پاویون را آغاز کرد. میس وندروهه از کودکی، به واسطه پدرش که بنا بود، به خوبی می‌دانست چگونه با سنگ و آهن کار کند. بنابراین تصمیم گرفت ایده‌های مینیمالیستی و جزئی‌نگری خاص خودش را با تفکر “کمتر بیشتر است” (Less is More) که همیشه در کلاس‌های درسش به شاگردانش می‌گفت. در این پاویون پیاده کند.

تولد صندلی بارسلونا: سادگی و فاخر بودن

هم‌زمان با طراحی فرم کلی پاویون، میس وندروهه منتظر اجازه مسئولان ذی‌ربط نماند. به صورت خودجوش، کار چیدمان و طراحی داخلی این پاویون را نیز در دست گرفت. اما چون نمی‌خواست طراحی مینیمال پاویون را با مبلمان‌های بازاری که چندان با طرح اصلی‌اش همخوانی نداشتند خراب کند. از لیلی درخواست کرد تا چند طرح اختصاصی برای مبلمان‌ها و صندلی‌های پاویون انجام دهد.

میس وندروهه از لیلی خواست تا تفکر اصلی در طراحی را بر سادگی و فاخر بودن بگذارد. به قول خودش، دوست نداشت وقتی پادشاه اسپانیا به غرفه‌شان سر می‌زند، روی مبلمان‌های کلاسیک نامتناسب با فرم پاویون یا مبلمان‌های مدرنی که بیشتر شبیه صندلی آشپزخانه هستند، بنشیند.

همین ایده‌پردازی‌ها و خواسته‌های میس وندروهه باعث شد میس و لیلی با الهام از صندلی رومی کورول، که اختصاصاً برای اشراف‌زادگان رومی بود، صندلی بارسلونا را طراحی و اجرا کنند. صندلی بارسلونا از ترکیب فلز و چرم ساخته شده است و برای افزایش راحتی فردی که روی آن می‌نشست، از لمسه‌کاری در اجرای این صندلی استفاده کردند. لمسه‌هایی که برخلاف مبل‌های چستر، عمق کمتر و راحتی بیشتری داشتند.

از یک شاهکار شخصی تا یک نماد جهانی

صندلی بارسلونا برای سالیان سال یکی از بهترین صندلی‌های طراحی‌شده توسط میس وندروهه بود. او در مصاحبه‌های مختلف گفته بود که “طراحی هزاران برج به مراتب راحت‌تر از طراحی یک صندلی مثل صندلی بارسلونا است.” این صندلی تا سال ۱۹۴۰ به تعداد محدود و زیر ۱۰ عدد، و آن هم برای اشخاص خاص، طراحی و ساخته شد. تا اینکه در دهه ۴۰ میلادی، فلورانس نول با عقد قرارداد فروش با میس وندروهه، زمینه مهاجرت این صندلی از آلمان به آمریکا و فروش افسانه‌ای آن را فراهم کرد.